Otoklav (Buhar Sterilizatörü)

İşin özü

Otoklavda asıl düşmanın sıcaklık değil, hava. Kazanda kalan bir avuç hava buharın ürüne ulaşmasını engeller. Prob 121 gösterirken bile o noktada gerçek sterilizasyon olmayabilir. Bowie-Dick’i her sabah bu yüzden yaparız. Formalite değil, havanın atıldığının kanıtı.

Otoklav yükü basınç altında doymuş buharla, belirli sıcaklıkta, belirli süre tutar. İki ana işi var:

Gözenekli / sert yük: hortum, filtre, tıpa, giysi, alet. Ön vakum havayı çeker, buhar yüzeye doğrudan değer.
Sıvı yük: kapalı kapta ürünün terminal sterilizasyonu. Isı kap duvarından geçer. Süreç Fo ile tanımlanır.

Bir uyarı: pharma’da kapalı kaptaki sıvı ürün çoğu zaman doymuş buharla değil, karşı basınçlı çevrimle sterilize edilir. Buhar-hava karışımı ya da su spreyi. Karşı basınç kabı şişmekten ve patlamaktan korur. Orada basınç bilerek yüksektir, bu karttaki doymuş buhar mantığı birebir geçmez. Detayı ileride ayrı sayfada.

Kontrol ettiği risk basit: steril olması gereken ürün ya da yüzey canlı mikroorganizma taşıyor. Hasta için sonuç enfeksiyon ve sepsis. Ürün için seri reddi ve sterilite güvencesinin kaybı. Mümkünse ürün son kabında ısıyla sterilize edilir. Bu, steril filtrasyondan ve aseptik işlemeden daha yüksek güvence verir.

Otoklav hep aynı şekilde kaybeder: buhar yüke ulaşmaz. Sebep kalan hava, yoğuşmayan gaz, ıslak ya da kızgın buhar veya kötü yüklemedir. Aşağıdaki testlerin çoğu bu tek riski farklı açılardan sınar.

Bilmen gerekenler

Testler dört soru sorar

Kazan sızdırmaz mı? Vakum kaçak testi. Sızan yerden hava girer.
Hava çıkıyor mu? Bowie-Dick, varsa hava dedektörü.
Buhar yükün en zor noktasına yeterli sıcaklıkta ve sürede ulaşıyor mu? Boş kazan ısı dağılımı, küçük ve tam yük termometrik testi, PQ’da yüklü penetrasyon, sıvıda Fo.
Buhar ve çıkan yük sağlam mı? Buhar kalitesi (yoğuşmayan gaz, kuruluk, kızgınlık), yük kuruluğu, dinamik basınç (ambalaj patlamasın), alarm ve interlock.

IQ / OQ / PQ’da ne nerede

IQ: doğru cihaz, doğru doküman, çalışan yardımcı sistemler, kalibre kritik enstrüman. Kontrol ve kayıt probunun bağımsız sistemlere bağlı olduğunu burada görürsün.
OQ: boş ve test yüklü kazanda cihaz tasarlandığı gibi çalışıyor mu. Yukarıdaki testlerin çoğu burada.
PQ: gerçek yükte, valide her yükleme düzeni için ısı penetrasyonu. Azami ve asgari yük dahil. Sıvıda sıcaklık, süre ve Fo’ya bakarsın. Gözenekli yükte dengelenme süresine, maruz kalma süresine, basınç–sıcaklık uyumuna, en düşük ve en yüksek sıcaklığa. Her düzen için art arda üç başarılı çevrim sahada standarttır.
Rutin: Bowie-Dick günlük, vakum kaçak testi haftalık, buhar kalitesi periyodik. Yeniden validasyon, en kötü durum yükleri için en az yılda bir.

Cold spot: iki ayrı soğuk nokta var

Validasyonun tamamı şu çıkarıma dayanır: “En kötü nokta sterilse geri kalanı da sterildir.” Ama iki ayrı en kötü nokta var, karıştırma:

Kazanın soğuk noktası. Boş kazan dağılımında bulunur. Genelde drenajdır, çünkü kondensat ve kalan hava oraya iner.
Yükün soğuk noktası. Yüklü penetrasyonda bulunur. PQ probunu kazana değil, yükün en zor ısınan yerine koyarsın.

Boş kazanda probları köşelere, merkeze, drenaja, kapı tarafına ve buhar girişinin karşısına dağıtırsın. Kontrol ve kayıt probunun yanına birer bağımsız prob koyarsın. Rutin probun temsil edici olduğunu böyle gösterirsin. Sabit bir prob sayısı yok. Sahada kazan başına en az 10–12 sıcaklık probu ve bir basınç sensörü yaygın. Sayıyı kazan hacmi ve yük karmaşıklığıyla gerekçelendirirsin.

Yük tipi	Probun yeri	Neden
Hortum, uzun lümen	İç hacmin orta noktası	Hava en son buradan çıkar
Filtre kartuşu / muhafazası	Membranın akış aşağı tarafı, muhafazanın en alt noktası	Hava cebi ve kondensat birikir
Sarılı alet, kap içinde parça	Ambalajın merkezi, en kütleli parçanın yüzeyi	Isıl kütle ısınmayı geciktirir
Tıpa torbası	Torbanın geometrik merkezi	Yığın içinde buhar erişimi en geç
Sıvı dolu kap	En büyük kabın soğuk noktası (genelde geometrik merkezin altı)	Konveksiyonla en geç ısınır
Kazandaki yer	Drenaja yakın alt raf, en yoğun yüklenmiş bölge	Kazanın soğuk bölgesiyle yükün soğuk noktası çakışır

İki kural daha:

Dengelenme süresi = yükteki en yavaş prob sterilizasyon sıcaklığına ulaştığı an − drenaj probunun ulaştığı an. Referans nokta drenajdır.
Hold süresi yükün tamamı gerekli sıcaklığa ulaşmadan başlamaz. Çevrim yük içi referans probla kontrol ediliyorsa, başlamadan önce o probun sıcaklığı tanımlı aralıkta olmalıdır.

Ölçüm tarafı

Veriyi neyle aldığın, sonucu prob yeri kadar etkiler.

Termokupl (kablolu). Kaye Validator gibi sistemlerde kullanırsın. Veriyi canlı görürsün, ucu dar lümene girer. Bedeli kablodur: kazana feedthrough’dan geçer ve orası kaçak kaynağıdır. Problar takılıyken vakum kaçak testini tekrarla.
Kablosuz logger. Kablo yok, feedthrough yok. Kapalı kapta ve hareketli yükte rahat. Ama veriyi çevrim bitince görürsün. Gövdesinin ısıl kütlesi var, küçük kalemde ölçümü geciktirir.
Kalibrasyon referansı. Probları çalışma öncesi ve sonrası, izlenebilir bir referans proba karşı doğrularsın. Kaye’de bu iş IRTD ve sıcaklık banyosuyla yapılır. Referansın sertifikası geçerli değilse ölçümün de değildir.

Sıcaklık–basınç refleksi

Doymuş buharda sıcaklığı basınç belirler. Ölçülen basıncın buhar tablosundaki sıcaklığını oku, ölçülenle karşılaştır:

Ölçülen altında → kazanda hava ya da yoğuşmayan gaz var.
Ölçülen üstünde → buhar kızgın.

Referans: 121 °C ≈ 2,05 bar mutlak, 134 °C ≈ 3,04 bar mutlak. Sahada en hızlı teşhis budur. Yalnızca doymuş buhar çevriminde çalışır. Karşı basınçlı çevrimde basınç bilerek yüksektir.

Fo

Fo, prosesin öldürücü etkisini 121,1 °C’de eşdeğer dakika olarak söyler (z = 10 K).

L  = 10^((T − 121,1) / 10)      dakika başına öldürücülük oranı
Fo = Σ L × Δt

121,1 °C’de L = 1, her 10 K artışta on katına çıkar. 134 °C’de 1 dakika ≈ 19,5 dakika, 3 dakika ≈ 58,5 dakika Fo eder. Isınma ve soğuma da katkı verir. Sıvı, kazanı gecikmeyle izler. Bu yüzden Fo’yu kazan probuyla değil, kap içi probla hesaplarsın. “Fo 12–15” gibi hedefler sektör pratiğidir. Ürünün bioburden’ine ve ısı direncine göre gerekçelendirirsin.

Vakum kaçak hızı

Kaçak hızı = (P2 − P1) / t. P1 stabilizasyon sonundaki basınç, P2 test sonundaki, t test süresi (10 dk). Kriter aşağıdaki tabloda.

BI ve fiziksel ölçüm

Önce fiziksel ölçüm gelir, BI onu destekler. BI negatif diye sınırdaki fiziksel veriyi kabul etmezsin. Tersi de geçerli: BI pozitifse “fiziksel veri güzel” diyerek geçemezsin.

SIP

SIP’te otoklav yok, kazan sistemin kendisidir: tank, boru hattı, filtre muhafazası, liyofilizatör. Düşman aynı: hava ve kondensat. Fark şu: soğuk nokta hattın en alt ve en uzak uçlarında, kondensatın toplandığı yerde oluşur. Sıcaklığı bu yüzden kondensat drenaj noktalarında kaydedersin. Sterilizasyondan sonra sistem kapalı kalmalı, gerekiyorsa pozitif basınçta tutulmalı. SIP ayrı sayfa olacak.

Sahada tuzaklar

Gözenekli yükün hold süresini sıvıya uygulamak. EN 285 gözenekli yük ve sağlık sektörü standardıdır. Pharma’da referans alınır, ama kapalı kapta sıvının terminal sterilizasyonu kapsamında değildir. Sıvıda belirleyici olan Fo’dur. 15 dk / 3 dk hold’u sıvı protokolüne kriter diye yazarsan yanlış soruyu cevaplarsın: kazan o süreyi tutar, kabın içi tutmayabilir. Alttaki tabloda bu standarttan gelen satırlar “(gözenekli yük)” diye işaretli.
Drenajdaki 121, yükteki 121 değildir. Kontrol probu drenajda. Yükün içi başka dünya. Dengelenme süresi sınırı aşıyorsa sırayla bak: yükte hava kalmış mı, ambalaj buhar geçirmiyor mu, yük fazla yoğun mu, lümenler tıkalı mı.
Bowie-Dick geçti, yük steril demek değil. Test boş kazanda yapılır, sadece hava giderme ve buhar nüfuzunu gösterir. Merkezde soluk leke varsa nedenleri: yetersiz ön vakum darbesi, hava kaçağı, buharda yoğuşmayan gaz. Sadece testi tekrarlamak çözüm değil, kaçak testine ve buhar kalitesine de bak. Üç kez deneyip geçeni kabul etmek ise başlı başına sorundur: ilk fail kayda girer ve araştırılır.
Vakum kaçak testi kalıyor. Kapı contasından başla, sonra valfler, prob giriş bağlantısı, vakum pompası sızdırmazlık suyu. Contayı gözle ve elle kontrol etmeden pompayı suçlama.
Yük ıslak çıkıyor. Buhar ıslak (kuruluk düşük), kondensat tahliye olmuyor, kurutma vakumu yetersiz ya da yük serbest drene olamıyor. Islak ambalaj bariyer özelliğini kaybeder. Islak yük, steril yük değildir.
Sıcaklık bandın üstünde ama basınçla uyumsuz. Bu kızgın buhardır. Kök neden genelde besleme hattında aşırı basınç düşümü ya da ceket sıcaklığının kazandan yüksek olması. “Daha sıcak daha iyi” değil: kızgın buhar kuru gaz gibi davranır, yoğuşarak ısı vermez.
Drenaj probu geç ısınıyor. Kondensat kapanı (steam trap) arızalı ya da drenaj süzgeci tıkalı. Hava ve kondensat çıkamıyor, kazanın en soğuk noktası daha da soğuyor.
Operatör validasyondaki düzenden farklı yüklüyor. Sıkıştırılmış torba, yatık lümen, farklı ambalaj. Valide olmayan düzen yüklenemez. Bu, prosedürde ve eğitimde yazılı olmalı. PQ’da da probun çevrim sonunda hâlâ kalemin içinde olduğunu teyit et. Bazen prob çıkıp kazanın başka yerinde kalır, veri güzel görünür ama yanlış yerden gelmiştir.
Logger saati ile otoklav saati aynı değil. Dengelenme süresi ve hold hesabı saniye hassasiyetinde saate bağlı. Yüklemeden önce saatleri senkronla, farkı rapora yaz.
Kalibrasyon doğrulaması çalışma sonunda tutmuyor. Probun çalışma öncesi iyi, sonrası kötü çıkması, o çalışmanın verisini şüpheli yapar. İkisini de yapmadan “kalibre” demezsin.
Kontrol probu ile bağımsız prob arasında fark var. Kalibrasyon kayması ya da prob konumu değişmiş olabilir. Fark sürekliyse çevrimin “geçti” vermesine güvenme.
BI pozitif, fiziksel veri temiz. İlk refleks “laboratuvar kontaminasyonu” olur. Haksız değil, ama sırayla bak: BI ambalajı ıslanmış mı, hava cebi var mı, BI’nın D değeri beklenenden yüksek mi, sonra laboratuvar. Hepsini araştırmaya yaz.
Çevrim “geçti” verdi ama fazlar validasyondakinden farklı. Vakum pompası yoruluyor, buhar basıncı dalgalı ya da reçete değişmiş olabilir. “Geçti” araştırmayı kaldırmaz. Fark etmen gereken tam olarak bu: pompa sapma vermeden önce faz süreleri kayar.
Hava kırma filtresini kimse sahiplenmiyor. Kurutma sonunda vakum kırılırken kazana giren hava bu filtreden geçer. Filtre ıslanmışsa, bütünlüğü bilinmiyorsa ya da bakım listesinde yoksa, doğru sterilize ettiğin yükü son adımda yeniden kirletirsin. Çevrim kaydında bunu göremezsin. Belirti ve kontrol sırası için OTK-10.
Ambalaj patlıyor ya da açılıyor. Basınç değişim hızı yüksek. Dinamik basınç testinin nedeni bu.

Denetçi karşına geçince

Denetçiye cevap anlatmazsın, rapor sayfası gösterirsin. Cevabın özü aşağıda.

“Soğuk noktayı nasıl belirlediniz? Rutin prob orada mı?” Boş kazan dağılımı ve yüklü penetrasyon verisiyle belirlendi. Rutin kontrol ve kayıt probunun konumu, validasyonda aynı noktada bağımsız bir probla doğrulandı. Raporda konum şeması ve karşılaştırma verisi var.

“Hangi yükleme düzenleri valide? Operatör bunu nereden biliyor?” Her düzen fotoğraf ya da şemayla tanımlı, azami ve asgari yük çalışıldı. Rutin parametreler ve yükleme düzenleri prosedürde sabit. Valide olmayan düzen yüklenemez.

“Yeniden validasyon sıklığınız nedir? Neye dayanıyor?” En kötü durum yükleri en az yılda bir. Diğer düzenlerin sıklığı CCS’te gerekçelendirilmiş. Gerekçe yoksa “yılda bir” demek yeterli bir cevap değildir. Denetçi “neden bu düzen?” diye sorar.

“Hava giderme ve kaçak testlerini ne sıklıkla yapıyorsunuz? Kalırsa ne oluyor?” Hava giderme günlük, kaçak haftalık. Kalırsa otoklav kullanım dışı kalır. Son başarılı testten bu yana işlenen yükler sapma kapsamında değerlendirilir. Asıl puan son cümlede.

“Dengelenme süreniz nedir? Nasıl hesapladınız?” Drenajın sterilizasyon sıcaklığına ulaşmasıyla yükteki en yavaş probun ulaşması arasındaki fark. Her PQ çalışmasında hesaplanıp rapora yazıldı. Saat senkronizasyonunu da gösterebilirsen puanı alırsın.

“Buhar kalitesini test ediyor musunuz?” Yoğuşmayan gaz, kuruluk ve kızgınlık periyodik olarak valide parametrelere karşı test ediliyor. Kondensat WFI monografını karşılıyor. Numune noktası otoklava en yakın kullanım noktası. Hattın uzak ucundan alınan numune iyi çıkar, otoklav girişi kötü olabilir. Denetçi bunu bilir.

“Uygunsuz çevrimi sistem nasıl yakalıyor?” Kontrol ve izleme enstrümanları bağımsız. Parametre dışı çevrim otomatik başarısız sayılıyor. Her çevrim kaydı benzersiz kimlikli ve seri serbest bırakmadan önce gözden geçirilip onaylanıyor. Kaydı kim değiştirebilir, audit trail nerede, sorusuna da hazır ol.

“BI negatif, fiziksel veri sınırda. Çevrimi kabul eder misiniz?” Hayır. BI tek başına diğer kritik parametrelerin yerine geçmez. Kabul kararı fiziksel veriye dayanır.

“Sterilize edilen malzeme ne kadar bekleyebilir?” Azami bekleme süresi belirlenmiş ve ambalaj bütünlüğüyle birlikte valide edilmiş. Sterilize edilmiş ve edilmemiş malzeme açıkça ayrı.

“Yük otoklavdan çıkarken neye bakıyorsunuz?” Her kalem hasar, ambalaj bütünlüğü ve nem açısından kontrol ediliyor. Uygun olmayan kalem üretim alanından çıkarılıp araştırılıyor.

“Çevrim sonunda kazana giren hava nereden geliyor? O filtreyi en son ne zaman test ettiniz?” Hava kırma filtresinden geçiyor. Filtre çevrimin parçası olarak sterilize ediliyor. Bütünlük testi ve değişim aralığı prosedürde tanımlı, kaydı var. Denetçi bu soruyu, otoklavı “sıcaklık ve süre” diye ezberleyenle çevrimin sonunu da düşüneni ayırmak için sorar.

“Otoklavın performansını trend ediyor musunuz?” 2022 revizyonundan beri “geçti-kaldı” cevabı zayıf kalıyor. İyi cevap: faz süreleri, dengelenme, vakum süresi, Bowie-Dick sonuçları trend ediliyor ve CCS’e bağlanıyor. Trend yoksa söyle, plan göster. Uydurma.

Kendini test et

Önce kendin cevapla, sonra kutuyu aç.

Prob 121 °C gösteriyor ama ölçülen sıcaklık, ölçülen basınca karşılık gelen doymuş buhar sıcaklığının altında. Kazanda ne olduğunu düşünürsün? Hangi iki testle başlarsın?

Cevap

Kazanda hava ya da yoğuşmayan gaz var. Buhar o noktaya tam ulaşmıyor. Vakum kaçak testi ve Bowie-Dick ile başlarsın. İkisi de temizse buhar kalitesine, önce yoğuşmayan gaza bakarsın.
Boş kazanın soğuk noktası ile yükün soğuk noktası neden aynı değildir? PQ probunu neden kazana değil yüke koyarsın?

Cevap

Kazanın soğuk noktası kazanın geometrisinden gelir, genelde drenajdır. Yükün soğuk noktası yükün kendisinden gelir: ısıl kütle, hava cebi, ambalaj. Steril etmek istediğin kazan değil yük. Kanıtı da yükün en zor ısınan yerinden alırsın.
Dengelenme süresi nasıl hesaplanır? Hold süresi ne zaman başlar?

Cevap

Yükteki en yavaş probun sterilizasyon sıcaklığına ulaştığı an, eksi drenaj probunun ulaştığı an. Hold, yükün tamamı gerekli sıcaklığa ulaşınca başlar. Daha önce başlayan hold, yükün bir kısmı için eksik hold demektir.
BI negatif geldi ama fiziksel veriler sınırda. Çevrimi kabul eder misin? Tersi durumda (BI pozitif, fizik temiz) ne yaparsın?

Cevap

Kabul etmezsin. Karar fiziksel veriye dayanır, BI onu destekler ama yerine geçmez. Tersinde de geçemezsin. Araştırma açarsın ve sırayla bakarsın: BI ambalajı ıslanmış mı, hava cebi var mı, BI’nın D değeri beklenenden yüksek mi, en son laboratuvar.
134 °C’de 3 dakika kaç dakika Fo eder? Sıvı yükte Fo’yu neden kap içi probla hesaplarsın?

Cevap

Yaklaşık 58,5 dakika. Sıvı, kazanı gecikmeyle izler. Kazan probuyla hesaplarsan Fo’yu olduğundan yüksek bulursun. Bir de dikkat: 134 °C gözenekli yük sıcaklığıdır. Orada kabulü Fo ile değil, buhar teması, sıcaklık bandı ve hold ile verirsin.

Seviye haritası

Temel

Bilmeli: havanın neden düşman olduğunu, Bowie-Dick’in neyi gösterdiğini, vakum kaçak testinin mantığını, drenajın neden soğuk nokta olduğunu. Sıcaklık–basınç refleksini. Fo’nun ne anlattığını.
Yapabilmeli: günlük rutin testi yapıp sonucu okumak. Prob yerleştirmek. Çevrim grafiğini okuyup “hava var mı” diye bakmak. Sapmayı fark edip kayda geçirmek.

Orta

Bilmeli: cold spot gerekçelendirmesini, yük tipine göre prob yerini, dengelenme süresini, Fo hesabını, gözenekli ve sıvı yük validasyonunun farkını, kabul kriterlerinin neye dayandığını.
Yapabilmeli: PQ protokolü yazıp yürütmek. Yükleme düzeni tanımlamak. Sapmada kök nedene mantıkla inmek (yukarıdaki tuzaklar). PQ raporunu denetçiye kendi cümlelerinle anlatmak.

Uzman

Bilmeli: yük ailesi stratejisini (en kötü durum seçimi, hangi düzen hangisini kapsar). Fo hedefini bioburden ve ısı direncinden gerekçelendirmeyi. Saf buhar sistemini ve buhar kalitesinin kök nedenlerini. Otoklavın CCS içindeki yerini.
Yapabilmeli: değişiklik değerlendirmesi yapmak: yeni ambalaj, yeni yük, pompa değişimi, yazılım güncellemesi hangi testleri geri getirir, hangilerini getirmez. Çevrim verisinden trend çıkarıp erken uyarı kurmak. Denetçiyle gerekçe tartışmak, savunamıyorsan bunu görüp düzeltmek. Başkasının protokolündeki boşluğu okurken görmek.

Sonraki adımın

Kendi tesisindeki son otoklav PQ raporunu aç. Üç şey yap, hepsi bir saat:

En yavaş prob hangisi, yeri neden orada?
Logger verisinden dengelenme süresini elle hesapla. Rapordaki sayıyla karşılaştır.
Bir sıvı çevriminde Fo’yu elle çıkar.

Rapor ve veriler senin elinde kalır, depoya girmez. Tutmayan bir sayı çıkarsa o bir bulgudur.

Fırsat notu (kariyer/AI)

Annex 1 2022 otoklava bakışı değiştirdi. Otoklav artık “yılda bir yapılan test” değil, CCS’in canlı parçası: rutin parametreler, uygunsuz çevrim yakalama, her çevrimin kayıtlı ve gözden geçirilmiş olması. Bu dili konuşan validasyon uzmanı hâlâ az.
Çevrim trendi, erken uyarı. Vakum fazı süresi, dengelenme, drenaj probu gecikmesi: pompa yorulması sapma vermeden önce bu rakamlarda görünür. Basit bir script ya da model buna bakabilir. ai-lab için iyi bir ilk fikir. Veri sentetik olacak.
Dijital Fo ve dengelenme raporu. Logger’dan otomatik rapor, kâğıtsız validasyonun parçası. Ama hesaplayıcının kendisi de valide edilmeli. Elle hesaplamayı bilmeyen otomatiği denetleyemez, bu yüzden önce “Sonraki adımın”.
Kariyer: “PQ’dan sapma trendine” uçtan uca anlatabilmek profilini ayıran şey. İleride İngilizce, anonim proje özeti olarak yaz.

Referans değerler

Kriter	Değer	Kaynak
Terminal / ısıyla sterilizasyon	Mümkün olan her yerde ürün terminal sterilize edilir; ısıyla sterilizasyon tercih edilen yöntemdir	Annex 1, Md. 8.34, 8.37
Validasyonun kanıtı	Yükün her noktasında koşulların sağlandığı öncelikle fiziksel ölçümle, uygun olduğunda BI ile gösterilir	Annex 1, Md. 8.36
EN 285’in kapsamı	Sağlık sektöründe sarılı ürün ve gözenekli yük için büyük buhar sterilizatörleri; kapalı kapta sıvının terminal sterilizasyonu kapsam dışı	EN 285, Md. 1
Karşı basınçlı ve kızgın sulu çevrimler	Nemli ısı, buhar dışında kızgın su sistemlerini de kapsar; esnek kaplarda deformasyon basınç, ısıtma/soğutma hızı ve yükleme düzeniyle önlenir	Annex 1, Md. 8.55, 8.62
SIP	Sıcaklık kondensat drenaj noktalarında kaydedilir; izleme noktaları en yavaş ısınan yerlerle ilişkilendirilir; sterilizasyondan sonra sistem bütün kalır, gerekirse pozitif basınçta tutulur	Annex 1, Md. 8.58, 8.63
Sterilizasyon sıcaklık bandı	Alt sınır sterilizasyon sıcaklığı, üst sınır +3 K (ör. 121 °C için 121–124 °C)	EN 285 (gözenekli yük), Md. 8
Bekleme (hold) süresi	121 °C’de ≥ 15 dk; 134 °C’de ≥ 3 dk	EN 285 (gözenekli yük), Md. 8
Hold başlangıcı	Yükün tamamı gerekli sıcaklığa ulaşmadan başlamaz; yük içi referans probla kontrolde çevrim öncesi prob sıcaklığı tanımlı aralıkta	Annex 1, Md. 8.52
Dengelenme süresi	Kazan hacmi ≤ 800 L için ≤ 15 s; > 800 L için ≤ 30 s	EN 285 (gözenekli yük), Md. 8
Hold süresince sıcaklık farkı	Ölçülen noktalar birbirinden ≤ 2 K ayrılır, tümü bant içinde kalır	EN 285 (gözenekli yük), Md. 8
Basınç–sıcaklık korelasyonu	Ölçülen sıcaklık, ölçülen basıncın doymuş buhar sıcaklığıyla uyumlu: 121 °C ≈ 2,05 bar mutlak; 134 °C ≈ 3,04 bar mutlak	Annex 1, Md. 8.59; EN 285 (gözenekli yük), Md. 8
Vakum kaçak testi	Basınç artışı ≤ 0,13 kPa/dk (1,3 mbar/dk); test süresi 10 dk	EN 285 (gözenekli yük), Md. 18
Bowie-Dick testi	İndikatör kâğıdında tüm yüzeyde eşit renk dönüşümü	EN 285 (gözenekli yük), Md. 17
Yük kuruluğu	Kütle artışı tekstil yükte ≤ %1, metal yükte ≤ %0,2; görsel olarak kuru	EN 285 (gözenekli yük), Md. 20; Annex 1, Md. 8.56
Yoğuşmayan gazlar	≤ 3,5 mL gaz / 100 mL kondensat	EN 285 (gözenekli yük), Md. 13.3
Kuruluk değeri	Metal yük için ≥ 0,95; diğer yükler için ≥ 0,90	EN 285 (gözenekli yük), Md. 13.3
Kızgınlık (superheat)	≤ 25 K	EN 285 (gözenekli yük), Md. 13.3
Basınç değişim hızı	≤ 1000 kPa/dk (10 bar/dk)	EN 285 (gözenekli yük), Md. 23
Buhar kondensatı	Yürürlükteki farmakope WFI monografını karşılar (mikrobiyal test zorunlu değil)	Annex 1, Md. 6.17
Biyolojik indikatör	Maruz kalan BI’larda üreme yok, pozitif kontrolde üreme var; BI tek başına diğer kritik parametrelerin önüne geçmez	Annex 1, Md. 8.42; ISO 17665, Md. 9.4
Fo tanımı	121,1 °C’de eşdeğer dakika, z = 10 K	ISO 17665, Md. 3; Annex 1, Md. 8.59
Fo (sıvı yük)	Her prob için protokolde tanımlanan asgari Fo’ya ulaşılır	Annex 1, Md. 8.59; ISO 17665, Md. 8
L oranı, 134 °C	10^((134 − 121,1)/10) ≈ 19,5; 134 °C’de 3 dk ≈ 58,5 dk Fo	Fo tanımından hesap
Çevrim kaydı ve sapma	Her çevrim kayıtlı, benzersiz kimlikli; valide parametrelere uymayan veya fazları değişen çevrim saptanır, başarısız sayılır, araştırılır	Annex 1, Md. 8.41, 8.45, 8.50
Kontrol / kayıt probu	Bağımsız sistemlerde; rutin prob konumları validasyonda doğrulanır ve en kötü durum konumlarıyla ilişkilendirilir	Annex 1, Md. 8.50, 8.51
Soğutma ve vakum kırma	Sterilizasyondan sonra yüke temas eden soğutma sıvısı ya da gazı steril olmalı; soğuma sırasında kontaminasyona karşı önlem alınır	Annex 1, Md. 8.53
Drenaj sıcaklığı	Ön vakumlu otoklavda sterilizasyon süresi boyunca drenajda kaydedilir	Annex 1, Md. 8.58
Rutin hava giderme	Bowie-Dick veya hava dedektörü, normalde günlük	Annex 1, Md. 8.61
Rutin vakum kaçak	Normalde haftalık	Annex 1, Md. 8.60
Buhar kalitesi testi	Periyodik, valide parametrelere karşı	Annex 1, Md. 6.17
Yeniden validasyon	En kötü durum yükleri en az yılda bir; diğer düzenler CCS’te gerekçelendirilen sıklıkta	Annex 1, Md. 8.39
Prob kalibrasyonu	Çalışma öncesi ve sonrası doğrulama	ISO 17665, Md. 9, 12
Bekleme süresi (sterilize malzeme)	Azami süre belirlenmiş ve ambalaj bütünlüğüyle valide	Annex 1, Md. 8.46, 8.48
Prob sayısı	Kazan başına en az 10–12 sıcaklık probu + 1 basınç sensörü	Saha uygulaması; üç standartta sabit sayı yok
Tekrarlanabilirlik	Her yükleme düzeni için art arda 3 başarılı çevrim	Saha uygulaması; ISO 17665, Md. 9.4 doğrulanacak
Hedef Fo, boş kazan toleransı	Ör. aşırı öldürme yaklaşımında Fo ≥ 12–15 dk; boş kazan dağılımında ± 1 °C	Farmakope ve sektör kılavuzları; protokolde ayrıca kaynak gösterilir